Kreml ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qəzza ilə bağlı yaratmağı planlaşdırdığı “Sülh Şurası”na Rusiyanın qoşulması təklifini araşdırdığını açıqlayıb.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin bu təşəbbüsə diplomatik kanallar vasitəsilə rəsmi dəvət aldığı bildirilib.
Kreml nə deyir?
Kreml sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, Moskva təklifin bütün detalları ilə tanış olur:
“ABŞ tərəfi ilə mümkün təmaslar vasitəsilə bütün incəlikləri aydınlaşdırmağa çalışırıq”.
Peskov Rusiyanın mövqeyinin hələlik qəti formalaşmadığını vurğulayıb.
Rusiya niyə mühüm tərəf sayılır?
Moskva Sovet dövründən etibarən Fələstin rəhbərliyi ilə yaxın münasibətlər saxlayır.
HƏMAS nümayəndələri sonuncu müharibə başladığından bəri bir neçə dəfə Rusiyada danışıqlar aparıblar. Vladimir Putin eyni zamanda İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə şəxsi münasibətlərə malikdir.
Bu balans Moskvanı potensial vasitəçi kimi önə çıxarır.
“Sülh Şurası” nədir?
Tramp administrasiyasının təşəbbüsü ilə yaradılan bu qurum:
- ilkin olaraq Qəzzanın müharibədən sonrakı idarəçiliyi üçün nəzərdə tutulub,
- lakin nizamnamənin ilkin layihəsində Qəzza adı çəkilmir.
Sənəddə qurumun məqsədi “daha çevik və effektiv beynəlxalq sülhquruculuq mexanizmi” yaratmaq kimi təqdim olunur.
Bu isə Şuranın BMT-yə alternativ və ya rəqib quruma çevrilə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar yaradıb.
Pul və hüquqi suallar
Mətbuata sızan sənədlərə görə:
- üzv ölkələrdən ilk il üçün 1 milyard dollar ödəniş tələb oluna bilər,
- vəsaitə Donald Trampın nəzarət edəcəyi qeyd olunur.
Böyük Britaniya hökuməti pulların hara xərclənəcəyi və Şuranın hansı hüquqi çərçivədə fəaliyyət göstərəcəyi mövzularında “ciddi narahatlıqlar” ifadə edib.
Kimlər qoşulub, kimlər tərəddüd edir?
- Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Şuraya qoşulacağını təsdiqləyib.
- Argentina Prezidenti Xavyer Miley dəvəti “şərəf” adlandıraraq qəbul edib.
- Kanada Baş naziri Mark Karni iştirak edəcəyini bildirib, lakin maliyyə detalları açıq qalıb.
- Türkiyənin XİN rəhbəri Hakan Fidan, Qətərli diplomat Ali əl-Tavadinin adları çəkilənlər arasındadır.
- Böyük Britaniya isə hələlik ehtiyatlı mövqe tutur.
Diqqət çəkən məqam
Nə “Sülh Şurası”nda, nə də Qəzza üzrə icra strukturlarında fələstinli siyasi nümayəndələrin adı yoxdur.
Qəzzanın gündəlik idarəçiliyi üçün nəzərdə tutulan texnokrat hökumət ayrıca mexanizm kimi planlaşdırılır.
Böyük mənzərə
Trampın təşəbbüsü Qəzza sonrası idarəçilik modelini dəyişdirməyi, beynəlxalq sülh mexanizmlərini BMT-dən kənarda yenidən formalaşdırmağı hədəfləyir.
Rusiyanın mümkün iştirakı isə ABŞ-Rusiya münasibətlərində yeni dialoq kanalı aça, Yaxın Şərq (Şərqi Asiya) diplomatiyasında güc balansını dəyişə bilər.
“Sülh Şurası”na Rusiyanın qoşulması