AZAL təyyarəsi qəzası
Azərbaycan və Rusiya Xarici İşlər Nazirlikləri birgə bəyanat yayıb. Bəyanatda 2024-cü ilin 25 dekabrında baş verən AZAL qəzası ilə bağlı bütün məsələlərin, o cümlədən kompensasiya ödənişinin həll olunduğu bildirilib.
Qəza Bakı-Qroznı reysi ilə uçan Embraer E190 tipli təyyarədə (J2-8243 reysi) baş verib.
Təyyarə Rusiya hava məkanında hava hücumundan müdafiə (HHM) sisteminin qeyri-ixtiyari fəaliyyəti nəticəsində zədələnib, sonra Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında qəzaya uğrayıb.
Göyərtədə 67 nəfər olub: 38 nəfər həlak olub, 29 nəfər sağ qalıb.
Birgə bəyanatda vurğulanır ki, hadisə “Rusiya Federasiyasının hava məkanında hava müdafiə sisteminin qeyri-ixtiyari fəaliyyəti” nəticəsində baş verib. Tərəflər kompensasiya məsələsini də razılaşdırıblar, lakin ödənişin məbləği və detalları açıqlanmayıb.
Əvvəlki tələblər və dəyişiklik
Hadisədən dərhal sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Rusiyadan üç əsas tələb irəli sürmüşdü:
- Qəzanın Rusiya tərəfindən törədildiyini rəsmən etiraf etmək;
- Günahkarları cəzalandırmaq və cinayət məsuliyyətinə cəlb etmək;
- Qurbanların ailələrinə, yaralılara və AZAL-a kompensasiya ödəmək.
Rusiya tərəfi əvvəlcə hadisəni “faciəvi qəza” adlandırıb, sonra məsuliyyəti qəbul edib və kompensasiya vəd verib. Lakin son birgə bəyanatda günahkarların cəzalandırılması maddəsi yer almayıb.
Rusiya İstintaq Komitəsi 2025-ci ilin sonunda cinayət işini dayandırıb və heç kim cəzalandırılmayıb.
Razılaşmanın əhəmiyyəti
Diplomatik mənbələr razılaşmanı “strategi tərəfdaşlıq” çərçivəsində münasibətlərin normallaşdırılması kimi qiymətləndirir.
Azərbaycan tərəfi kompensasiya əldə etməyi prioritet hesab edib, cəza məsələsini isə arxa plana keçirib.
Qəza ilə bağlı beynəlxalq araşdırma (Qazaxıstan, Azərbaycan, Rusiya və ICAO iştirakı ilə) davam edir, lakin yekun nəticələr hələ açıqlanmayıb.
Təyyarənin quyruq hissəsində qəlpə izləri və Pantsir-S1 tipli sistemin rolu ilə bağlı ilkin dəlillər əvvəllər dərc olunub.
AZAL təyyarəsi qəzası