İran-ABŞ gərginliyi
Qətərin vasitəçiliyi ilə ABŞ və İran arasında diplomatik təmaslar davam etsə də, hər iki tərəf eyni zamanda hərbi toqquşmaya hazır olduğunu bəyan edir. Tehran Hörmüz boğazının qismən açılması təklifinin icra müddətini iki günə endirdiyini açıqlayıb, Vaşinqton isə İranın nüvə obyektlərini yenidən hədəf alma ehtimalını gündəmdə saxlayır.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin bütün ssenarilərə hazır olduğunu söyləyib. Nazir silahların təkmilləşdirildiyini, zəif cəhətlərin aradan qaldırıldığını, yeni silahların sınaqdan keçirildiyini və qüvvələrin ən yüksək hazırlıq vəziyyətində olduğunu bildirib. Əraqçi daha əvvəl boğazın açılması üçün təklif edilən yeddi günlük müddətin artıq iki günə endirildiyini qeyd edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə danışıqların “yaxşı” getdiyini desə də, İran rəhbərliyini “etibarsız” adlandırıb. 28 fevralda İsraillə birlikdə İrana qarşı zərbələr əmri vermiş ABŞ rəhbəri mülki infrastruktura yenidən zərbə endirmək ehtimalını irəli sürüb və hücumun 3 noyabr aralıq seçkilərindən sonra baş verə biləcəyinə işarə edib. Tramp Floridadakı “Mar-a-Lago” klubunda jurnalistlərə deyib: “Düşünürəm ki, hələ bir və ya iki obyekti hədəfə almalıyıq, lakin biz bunu 10 dəqiqə ərzində edə bilərik”.
Beynəlxalq Siyasət Mərkəzinin əməkdaşı Nigar Mortazavi Al Jazeera-ya bildirib ki, tərəflər arasında əsas çətinlik növbəlilik və təsir rıçaqları ilə bağlıdır, çünki İran güzəştlər tələb edir, ABŞ isə güzəştdən əvvəl nüvə proqramı üzrə irəliləyişdə israr edir. Beynəlxalq Böhran Qrupunun analitiki Həmidreza Əzizi isə qeyd edir ki, İran danışıqlardan sonra yenidən hərbi münaqişənin başlamasının qarşısını almaq üçün yeni hücumu Vaşinqton üçün həddindən artıq riskli və baha başa gələcək səviyyəyə çatdırmağa çalışır.
Danışıqlar aparılarkən İranın ali dini lideri Müctəba Xameneinin ofisi onun yüksək rütbəli hərbi komandirlərlə görüşdüyünü və istənilən təhdidə qarşı coğrafi məhdudiyyət qoyulmadan cavab tələb etdiyini açıqlayıb. Xamenei hədəflərə ABŞ və İsrailin aktivlərinin daxil olacağını bildirib. İran rəsmiləri daha əvvəl mülki infrastruktura zərbə vurulacağı təqdirdə sualtı kabellərin və regional infrastrukturun da vurula biləcəyini bəyan etmişdilər. İran dövlət televiziyası isə yeraltı anbarlardan çıxarılan raket və pilotsuz uçuş aparatlarının görüntülərini yayıb.
İranlı rəsmi Möhsün Rzayi dövlət televiziyasına müsahibəsində bildirib ki, ABŞ dəniz blokadasını qaldırmasa, neft sanksiyalarına güzəşt tətbiq etməsə, İranın xaricdəki aktivlərini sərbəst buraxmasa, Livan daxil bütün cəbhələrdə döyüşləri dayandırmasa və İran-Oman razılaşmasını tanımasa, boğazda gediş-gəliş normala dönməyəcək. Rzayi ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vensdən məktub aldığını və ondakı ton dəyişikliyini “müsbət” qiymətləndirdiyini desə də, hələ cavab vermədiyini bildirib.
Hörmüz boğazında isə gəmilərə hücumlar davam edir. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları İdarəsi (UKMTO) qeyd edir ki, İranın Lavan adasının 74 kilometr cənubunda sıxılmış qaz daşıyan tankerə üç mərmi düşüb. Cümə və şənbə günləri ümumilikdə dörd tanker vurulub.
Axios tərəfindən işıqlandırılan ABŞ Maliyyə Nazirliyinin hesabatında isə Vaşinqtonun blokada tədbirlərinin nəticəsi olaraq 25 avqustdan bəri İran terminallarında tankerlərə yeni neft yüklənmədiyi, xaricə xam neft tədarükünün azaldığı və sentyabrda İranda illik inflyasiyanın 90 faizə yaxınlaşdığı bildirilir.