Macarıstanda seçkilər
Macarıstanda keçirilən parlament seçkilərində baş nazir Viktor Orban və onun rəhbərlik etdiyi Fidesz-KDNP ittifaqı böyük məğlubiyyətə uğrayıb.
Müxalifətin yeni lideri, keçmiş Fidesz üzvü Peter Magyarın rəhbərlik etdiyi Tisza Partiyası seçkilərdə böyük fərqlə qələbə qazanıb və parlamentdə üçdə ikisindən çox çoxluq əldə edib.
Rəsmi nəticələrə görə:
- Tisza Partiyası – təxminən 53-54% səs və 138 mandat (199 mandatlıq parlamentdə).
- Fidesz-KDNP – təxminən 37-38% səs və 55 mandat.
- Digər kiçik partiyalar (məsələn, Mi Hazánk) daha az mandat qazanıb.
Seçki iştirakı rekord səviyyədə olub – 79,55%. Bu, son illərin ən yüksək göstəricisidir və müxalifətin mobilizasiyasını göstəricisi hesab edilir.
Orban məğlubiyyəti etiraf edib
Seçki gecəsi Orban “ağrılı, amma aydın” nəticəni qəbul etdiyini bildirib və Peter Magyarı qələbə münasibətilə təbrik edib.
O, tərəfdarlarına müraciətində deyib:
“Biz heç vaxt təslim olmayacağıq Fidesz yenidən təşkilatlanmağa başlayacaq”.
Orban əlavə edib ki, 2,25-2,5 milyon seçici onları dəstəkləyib, lakin bu, qələbə üçün yetərli olmayıb.
Niyə Orban uduzdu?
Analitiklər əsas səbəblər kimi bunları göstərir:
- Korrupsiya və iqtisadi narazılıq – uzun illər davam edən sistemli korrupsiya ittihamları və iqtisadi çətinliklər.
- Péter Magyarın yüksəlişi – keçmiş daxili şəxs kimi o, Fidesz sistemini yaxşı tanıyır və korrupsiyaya qarşı sərt kampaniya apardı.
- Gənclərin və şəhər sakinlərinin aktivliyi – xüsusilə Budapeşt və böyük şəhərlərdə müxalifətə dəstək güclü idi.
- Avropa İttifaqı ilə münasibətlər – Orbánın “illiberal demokratiya” modeli və Brüssellə münaqişələri bir çox seçicini bezdirmişdi.
Seçki nəticəsi Avropa İttifaqı, ABŞ və Rusiya üçün də əhəmiyyətlidir. Orban həm Donald Trump, həm də Vladimir Putinlə yaxın münasibətləri ilə tanınırdı.
Onun məğlubiyyəti Macarıstanın Avropa İttifaqı və NATO ilə münasibətlərini yenidən qurmaq üçün fürsət yaradır. Peter Magyar Avropa yönlü mövqeyi ilə tanınır və islahatlar vəd edir.
Növbəti addımlar
Peter Magyar yeni hökumət qurmağa başlayacaq. O, artıq respublika prezidenti ilə görüş planlaşdırıb. Fidesz isə müxalifətdə qalaraq “milli maraqları” qoruyacağını bildirib.
Bu seçki Macarıstanın siyasi xəritəsini kökündən dəyişdi və Avropada populist liderlərin dövrünün sonunun başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
Macarıstanda seçkilər