Trampın çip qərarları və səhmləri
ABŞ prezidenti Donald Trampın açıq maliyyə bəyannamələrinə görə, o, administrasiyası Nvidia çiplərinin Çinə satışını asanlaşdıran qərarlar verdiyi günlərdə milyonlarla dollarlıq Nvidia səhmləri alıb. Bu barədə “The Guardian” korrupsiyaya qarşı mübarizə aparan “DeKleptocracy” qrupunun təhlilinə istinadla yazır.
Trampın administrasiyası 2025-ci ilin mayında Bayden dövründən qalan və ən güclü Amerika süni intellekt çiplərinin Çinə ixracını məhdudlaşdıran qaydanı ləğv edib. Bəyannamələrə görə, Tramp qaydanı ləğv etməzdən bir neçə gün əvvəl 1 milyon ilə 5 milyon dollar arasında Nvidia səhmi alıb, eyni vaxtda Microsoft, Meta və Apple səhmləri də alıb. 2010-2022-ci illərdə Nvidia-nın satışlarının təxminən dörddə biri Çinin payına düşüb. Qaydanın ləğvi elan olunandan sonra şirkətin səhmləri bahalaşıb.
2025-ci ilin dekabrında Tramp Nvidia-ya Çinə H200 çiplərini satmağa icazə verəcəyini deyib, ABŞ Ticarət Nazirliyi 2026-cı ilin yanvarında bu satışa razılıq verib. Ekspertlərin sözlərinə görə, H200 o vaxt Çində mövcud olan çiplərdən altı dəfə güclü idi. Bəyannamələr göstərir ki, Tramp bu qərarı elan edəndən sonrakı günlərdə ən azı üç dəfə, hər dəfə 250 min ilə 500 min dollar arasında Nvidia səhmi alıb. “The Guardian”ın yazdığına görə, Tramp prezident olandan bəri bu şirkətin səhmləri ilə onlarla əməliyyat edib.
“DeKleptocracy” öz təhlilində yazır ki, ölkə mümkün Çin casusunun bir süni intellekt şirkəti üçün Ağ Evin siyasətinə necə təsir etdiyini müzakirə edərkən, Trampın korrupsiyasının onu bütün süni intellekt sənayesinin texnologiyasını Çinə verməyə necə sövq etdiyi sualı ilə də üzləşməlidir.
Xəbər Nvidia ətrafındakı qalmaqal fonunda çıxıb. Mediaya görə, şirkətin keçmiş rəhbəri Censen Huanqın Çin agenti olduğu iddia edilən Alis Huanqla münasibəti olub, bu da Alis Huanqın şirkəti Megaspeed-ə milyardlarla dollarlıq Nvidia çipi əldə etməyə imkan verib. “The Guardian” yazır ki, ABŞ kəşfiyyatı Trampa iki dəfə Alis Huanqın Çin agenti olduğu qənaətini çatdırsa da, o, buna reaksiya verməyib. Censen Huanq Trampın yaxın müttəfiqi sayılır, Nvidia 2025-ci ilin oktyabrında Trampın Ağ Evdə tikdirdiyi bal zalı üçün 25 milyon dollar ianə edib.