“Nvidia” rəhbəri və casus iddiası
“Nvidia” şirkətinin direktorlar şurası noyabrın 8-də “təsisçi və icraçı direktor Censen Huanqın xarici kəşfiyyat əməliyyatının hədəfi olması” barədə xəbərlərlə bağlı müstəqil araşdırma başlatdığını açıqlayıb. Şuranın sözlərinə görə, ABŞ-nin milli təhlükəsizliyinə və ya şirkətin sirlərinə zərər dəydiyini düşünmək üçün əsas yoxdur, Huanq araşdırma ilə əməkdaşlıq edəcək, şura ona və rəhbərliyinə etimad göstərir.
Qalmaqalın mənbəyi “The New York Times” qəzetinin oktyabr yazısıdır. Qəzetin adı açıqlanmayan mənbələrə istinadla yazdığına görə, Trampa keçən il Huanqın Sinqapurda yerləşən “Megaspeed” data mərkəzi şirkətinin rəhbərlərindən Alis Huanq (Huanq Le) ilə yaxın münasibətdə olduğu barədə kəşfiyyat məlumatı verilib. Censen Huanqla qohumluğu olmayan bu qadın əvvəllər “Nvidia” çiplərini Çinə qaçaqmalçılıq yolu ilə keçirməkdə şübhəli bilinib, qəzetə görə, ABŞ rəsmiləri onun Pekinə kommersiya məlumatı ötürən agent olduğu qənaətinə gəlib. “The New York Times” noyabrın 8-də Dövlət katibi Marko Rubionun hazırladığı memorandumun bu il yazda yüksək vəzifəli şəxslər arasında yayıldığını da yazıb.
“Axios”un yaydığı və “Reuters”in də gördüyü məktub layihəsində Huanq işçilərə yazır: “Arvadıma xəyanət etmişəm. Hərəkətlərim ona və uşaqlarımıza zərər verib. Etdiklərimə heç bir bəhanə yoxdur”.
Tramp noyabrın 8-də jurnalistlərə deyib ki, Huanq “ləyaqətli adamdır”: “Onun səhv bir şey etdiyini eşitməmişəm. Kimləsə işi olub. Amma bunu hamı edir”. Prezident Huanqı gələn həftəki Asiya səfərinə aparmaqdan məmnun olacağını da bildirib. Nümayəndələr Palatasının xarici əlaqələr və kəşfiyyat komitələrindəki respublikaçılar isə Huanqdan “Nvidia”nın casusluğa qarşı təhlükəsizlik qaydaları və bu qadınla münasibəti barədə qapalı brifinq tələb edir. ABŞ çiplərin Çinə ixracını milli təhlükəsizlik səbəbilə məhdudlaşdırıb, “Nvidia” isə bazar dəyəri təxminən 5 trilyon dollar olan şirkət kimi süni intellekt bumunun mərkəzindədir.
Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Qo Tsziakun noyabrın 9-da casusluq iddialarını rədd edib: “Çinə qarşı sözdə casusluq ittihamları əsassızdır. Bu, Çinə qarşı böhtandan başqa bir şey deyil”.
Tramp noyabrın 9-da jurnalistlərə Huanqla telefonda danışdığını deyib: “Ondan soruşdum: “Onun casus olduğundan xəbərin var idi?”. Dedi: “Casus olduğunu bilmirdim”. Mən də ona həqiqətən inanıram”. Prezident daha sonra FTB-nin bu məsələni araşdırdığını bildirib, amma istintaqın nə vaxt başladığını açıqlamayıb. BBC-nin yazdığına görə, FTB şərh verməkdən imtina edib. “Nvidia”nın səhmləri noyabrın 9-da 4 faizdən çox düşüb, şirkətin dəyəri təxminən 250 milyard dollar azalıb.
Noyabrın 10-da Kaliforniyanın San-Xose şəhərindəki federal məhkəməyə “Nvidia” və Huanqa qarşı iddia verilib. “The Guardian”ın yazdığına görə, səhmdarlar şirkəti və onun rəhbərini Alis Huanqla münasibət barədə onları çaşdırmaqda, məsələnin milli təhlükəsizlik baxımından narahatlıq yaratdığını və şirkətin nüfuzunu təhdid etdiyini gizlətməkdə ittiham edir. “Nvidia” “Reuters”in sualına dərhal cavab verməyib.