Penya barəsində həbs qərarı
Paraqvay Senatı noyabrın 6-da prezident Santyaqo Penyanı impiçment yolu ilə vəzifədən kənarlaşdırıb. “Al Jazeera”nın yazdığına görə, 45 senatordan 44-ü lehinə səs verib, biri bitərəf qalıb. Bir neçə dəqiqə sonra prokurorluq Penyanın ev dustaqlığına alınmasına qərar verib. Prokuror Elena Fiore Franko yerli mediaya deyib ki, Penya evindədir və əməkdaşları könüllü olaraq içəri buraxıb. “Al Jazeera”nın sonrakı məlumatına görə, hakimiyyət keçmiş prezidenti öz təhlükəsizliyi üçün hərbi bazaya köçürüb.
Həmin gün vitse-prezident Pedro Alyana ölkənin 53-cü prezidenti kimi and içib. 52 yaşlı Alyana 2023-cü ildən Penyanın vitse-prezidenti olub, əvvəllər Neembuku departamentinin qubernatoru və Deputatlar Palatasının sədri işləyib. Parlament ona qarşı impiçment prosesi başlatmaqdan imtina edib.
Penya noyabrın 5-də istefa verdiyini elan etmişdi, amma parlament istefanı qəbul etməyib. İstefa qəbul olunsaydı, o, keçmiş prezidentlərə verilən ömürlük senator yerini və onunla gələn xüsusi toxunulmazlığı saxlayacaqdı. Deputatlar Palatası ittihamları 78-0 səslə təsdiqləyib. Penyanın öz Kolorado Partiyası da impiçmenti dəstəkləyib, partiyanın lideri, keçmiş prezident Oratsio Kartes bunu “respublikanın institutlarını bərpa etmək” üçün zəruri adlandırıb. Kolorado Partiyası 1948-ci ildən ölkə siyasətində üstünlük təşkil edir. Penya impiçment iclasına özü gəlməyib, vəkillərini göndərib, sosial şəbəkədə isə yazıb: “Hazırda cavab gözləyənlərin iztirabını tam dərk edərək minnətdarlıqla vidalaşıram”.
Böhran “Ueno” bankının çöküşü ilə başlayıb. Mərkəzi Bank noyabrın 3-də bankın ödəmə qabiliyyətinin qanuni normadan aşağı düşdüyünü açıqlayıb və onu nəzarətə götürüb. “The Guardian”ın yazdığına görə, bu, 2,9 milyon müştərinin, yəni ölkənin yetkin əhalisinin təxminən 60%-nin hesablarını dondurub, insanlar çörək və su almaq üçün belə öz pullarına çıxa bilməyib, pərakəndə satış 80%-ə qədər düşüb. Bankda 800-860 milyon dollar dövlət və pensiya vəsaiti olub. Ölkədə etirazlar başlayıb, bəzi yerlərdə etirazçılarla polis arasında toqquşmalar olub.
Prokurorluq noyabrın 5-də Penyaya qarşı qanunsuz varlanma, çirkli pulların yuyulması və nüfuz alveri şübhəsi ilə araşdırma başladıb. “The Guardian”ın yazdığına görə, Penya 2019-cu ildə sonradan “Ueno Holding”ə çevrilən şirkətdən təxminən 1 milyon dollarlıq səhm alıb və onları yalnız 2025-ci ilin aprelində satıb. O, səhmləri sadəcə “investor” kimi aldığını deyir. Hakimiyyətə gələndən sonra Penya “Ueno”nun keçmiş baş icraçı direktoru Karlos Karvalyonu Mərkəzi Bankın sədri təyin edib, Karvalyo üç ay sonra “Ueno”ya rəqəmsal bank olmağa icazə verib. Karvalyo bu həftə istefa verib, onun barəsində də həbs qərarı çıxarılıb. Bankın əsas səhmdarı Migel Vaskes də daxil olmaqla ən azı 27 nəfər ittihamla üzləşir.
Noyabrın 7-də Penya səhər saatlarını Asunsyondakı Baş Prokurorluqda dindirilmədə keçirib, sonra ona ittiham irəli sürülüb. “Al Jazeera”nın “Reuters”ə istinadla yazdığına görə, ittiham etibardan sui-istifadə və şəxsi mənfəət üçün idarəetmədir. Penyaya həm də dövlət pensiya fondunun “Ueno”ya qanuni həddən artıq, 355 milyon dollar yatırmasına icazə verməkdə ittiham olunur. Karlos Karvalyoya da etibardan sui-istifadə, saxta rəsmi sənəd hazırlama və şəxsi mənfəət üçün idarəetmə ittihamı verilib. Prokurorlar hər ikisi üçün həbs qətimkan tədbiri istəyir. Penya günahını inkar edir və bankın problemlərinin tənzimləmə məsələsi olduğunu deyir. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, artıq 1,2 milyon müştəriyə sığortalı əmanətləri qismən və ya tam qaytarılıb.
Həmin gün məhkəmə istintaq dövrü üçün Penya barəsində həbs qərarı seçib. Hakim Umberto Otasu dinləmədən sonra deyib: “Onun ölkədə qalmasını təmin etmək lazımdır”. “DW”nin yazdığına görə, Penya məhkəmədə ifadə verməkdən imtina edib, prokurorluq isə onun və Karlos Karvalyonun aktivlərinin dondurulmasını tələb edib.
Penya bölgədə ABŞ prezidenti Donald Trampın əsas müttəfiqlərindən biri sayılırdı. İmpiçment iclasında müxalifət senatoru Rafael Filisola baş verənləri demokratiyanın bərpasından bəri “ən böyük korrupsiya qalmaqallarından biri” adlandırıb.
Polis noyabrın 8-də keçmiş prezident Santyaqo Penyanın paytaxt Asunsyon yaxınlığındakı malikanəsində axtarış aparıb. “Al Jazeera”nın məlumatına görə, axtarış zamanı yalançı divarın arxasında gizli seyf tapılıb. Penya ittihamları rədd edir, vəkili Rikardo Preda onun günahını qəbul etməyəcəyini və istintaqla əməkdaşlıq edəcəyini deyib.


