Vardanyan 20 il həbs aldı
Bakı Hərbi Məhkəməsi tanınmış keçmiş Dağlıq Qarabağın dövlət naziri olmuş Ruben Vardanyana 20 il azadlıqdan məhrumetmə cəzası verib.
Rəsmi ittihamlarla o, Cənubi Qafqazda işğal, kütləvi qətliam, terror, terroru maliyyələşdirmə və cinayətkar qruplaşma yaratmaqda günahlandırılır. Hökm Azərbaycan qanunvericiliyinin müvafiq maddələri əsasında tətbiq edilib.
Niyə həbs olundu?
Vardanyan Rusiya və erməni mətbuatı tərəfindən uzun illər xeyriyyəçi və biznesmen kimi tanınsa da, 2019-cu il Troika Laundromat araşdırması onun nəzərət etdiyi çoxsaylı offşor şirkətləri vasitəsilə milyardlarla dolların yuyulduğunu aşkara çıxarmışdı.
2022-ci ilin sentyabrında o, Rusiya vətəndaşlığından imtina edib ailəsinin aktivlərini fonda transfer etdi və Azərbaycan sərhədlərində yerləşən tanınmamış Dağlıq Qarabağ Respublikasına köçdü.
Noyabrda o, buradalə qurumun dövlət naziri oldu.
Bakı bunun qanunsuz oldugunu bildirdi və ondan regionu tərk etməyə çağırdı, lakin Vardanyan buna etiraz etdi.
2023-ün sentyabrında Azərbaycan anti-terror əməliyyatından sonra, o, Laçın nəzarət-keçid məntəqəsində saxlanıldı.
İttihamlar və dəlillər
Bakı Hərbi Məhkəməsi rəsmi ittihamda Vardanyanı sülhə və insanlığa qarşı cinayətlər, müharibə cinayətləri, terror aktlarını planlaşdırmaq və maliyyələşdirmək, qəsdlə adam öldürənə qədər bir çox cinayətlər, həmçinin qanunsuz silah saxlamaq, birəlik yaratmaq, hava nəqliyyatının təhlükəsizliyini təhdid etmək, dövlət hakimiyyətini zorla ələ keçirmək və sərhədi qanunsuz keçmək kimi cəmisi 18-dən çox maddə ilə ittiham edib.
Prokuror deyib ki, Vardanyan 2022-ci ilin sentyabrında qanunsuz olaraq Qarabağa daxil olub və sonradan bir neçə dəfə Azərbaycanı tərk edib yenidən gizli şəkildə geri qayıdıb. Onun üstündəki erməni pasportu saxlanarkən aşkar edilib.
İttihamnaməyə görə, o, erməni radikal hərəkəti “VoMa” ilə əlaqə saxlayaraq döyüş təlimləri üçün vəsait ayırıb. Bu təşkilat Bakının iddiasına görə Azərbaycana qarşı hücumlarda iştirak edib.
Prokurorluq onun “Nemesis-2” əməliyyatı adlanan bir plan vasitəsilə Azərbaycan diplomatlarına və dövlət nümayəndələrinə qarşı terror aktları hazırladığını da iddia edib.
Bildirilir ki, Vardanyanın maliyyələşdirdiyi mədaxil nəticəsində azad edilmiş ərazilərdə mina quraşdırılması artıb, Xankəndi ətrafında silah-sursat anbarları yaradılıb və dronlar alınıb.
Onun Birləşmiş Krallıqda istehsal olunan “Malloy” tipli ağır yük daşıyan dronların alınması ilə bağlı danışıqlar apardığı da qeyd edilir.
Prokurorun çıxışında Vardanyanın “VoMa” terror təşkilatı ilə Vatsap vasitəsilə əlaqə saxladığı, təlimlər və terror aksiyalarını müzakirə etdiyi vurğulanır.
Vardanyanın xarici və şəxsi vəsaitləri hesabına silahlı dəstələr yaradıaraq yerli özünümüdafiə qruplarına maaş ödədiyi, “AKVA” şirkəti ilə hava hücumundan müdafiə raketləri və PUA istehsalı haqqında danışıqlar apardığı və diaspor təşkilatlarından ianələr toplayaraq hərbi təchizata sərmayə qoymuş olduğunu yazılır.
Həmçinin o, Azərbaycan diplomatlarına qarşı xarici ölkələrdə terror aktı planlaşdırmaqda ittiham olunub.
Məhkəmə prosesi
Məhkəmə 2025-ci ilin yanvarından 2026-cı ilin fevralına qədər davam edib. Hökümət rəsmiləri bildirir ki, sessiyalar açıq keçirilib. Rəsmi qurumlar onun rus dilində tərcüməçi və dövlət tərəfindən təyin edilən və daha sonra özəl vəkil (Avraam Berman) ilə təmin edildiyini bildiririblər.
Onun dövlət vəkilini qovaraq özəl vəkillə müdafiə olunmaq istədiyini və bunun məhkəmə tərəfindən qəbul edildiyi yazılır.
2025-ci ilin avqustunda və dekabrında məhkəmədə şahid qismində çıxış edən qurbanların hüquqi varisləri ən ağır cəza – ömürlük həbs tələb ediblər. Prokuror Vusal Əliyev də çıxışında Vardanyanın günahının sübuta yetirildiyini və ittihamlar üzrə ömürlük həbs tələb etdiyini bildirib.
Buna baxmayaraq, 17 fevral 2026-cı ildə çıxarılan hökmdə ona 20 il həbs cəzası verilib.
Hökumət tərəfdarları bunun beynəlxalq təzyiqə baxmayaraq məhkəmə prosesinin qanunauyğun nəticəsi olduğunu və dövlətin hüquqi suverenliyini nümayiş etdirdiyini vurğulayıblar.
Bildirildiyinə görə, məhkəmə açıq olub, müdafiə tərəfi istənilən beynəlxalq və yerli vəkilləri cəlb edə bilib, qərarlar Azərbaycanda verilib, xaricdən edilən siyasi çağırışlar heç bir rol oynamayıb.
Həmçinin, Vardanyanın Rusiya vətəndaşlığından imtina edib Qarabağda separatçı struktura qoşulması kimi addımlarının şəxsi seçimlər olduğunu xatırladılaraq, onu qurban kimi təqdim etməyin doğru olmadığı yazılır.
Müdafiə və beynəlxalq reaksiyalar
Vardanyanın özü və hüquqşünasları prosesin ədalətsiz olduğunu iddia ediblər. O, baş verənlərin “məhkəmə yox, tamaşa” olduğunu deyərək vəkilin müdafiə çıxışından imtina edib və hətta aclıq aksiyaları keçirib. O, son çıxışında məhkəməni “ədalətsiz” adlandırıb və iki azərbaycanlı şairlərin şeirlərini oxuyaraq sülhdən danışıb.
Bildirilir ki, Vardanyan məhkəməni ədalətsiz saydığı üçün müdafiə qurmayıb.
Onun hüquq komandası yaydıqları bəyanatda məhkəmənin müstəqil və qərəzsiz olmadığını, müdafiənin iş materiallarına və vəkil seçiminə tam çıxışının məhdudlaşdırıldığını və ittihamların siyasi xarakter daşıdığını bildirib.
Ailəsi isə qərarı “faciəvi, lakin gözlənilən” adlandıraraq hüquqi prosedurların pozulduğunu iddia edib.
“Amnesty International” prosesi “ədalətin təhrif olunması” adlandıraraq qapalı iclaslar və tərcümə problemlərinə diqqət çəkib.
Cəmiyyətin münasibəti
Müharibə qurbanlarının ailələri və bəzi siyasətçilər 20 illik cəzanı kifayət qədər ağır hesab etmirlər.
Məhkəmədə iştirak edən qurbanların hüquqi varisləri və prokuror ömürlük həbs istəyirdilər. Sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarov bu cəzanın Rusiyanı qəzəbləndirəcəyini və Vardanyanın Rusiyadakı himayədarlarının “pul yuma mexanizmlərini” açıqlaya biləcəyini demişdi (əvvəlki kontekstdən).
Hökumətə yaxın ekspertlər və media isə mühakimənin açıq və ədalətli olduğunu, beynəlxalq kampaniyaların Azərbaycanın suveren hüquqlarına təsir göstərmədiyini vurğulayır.
Onların fikrincə, Vardanyan öz siyasəti və terror fəaliyyətləri səbəbindən cəzalandırılıb və bu qərar sülh prosesini sürətləndirmək ücündür.
Vardanyan 20 il həbs aldı