Zaporojye AES generatorlarda
Rusiyanın nəzarətindəki Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası noyabrın 8-də xarici elektrik enerjisini itirib. Ukraynanın dövlət atom şirkəti “Enerqoatom”un məlumatına görə, gecə saat 02:36-da stansiyanı Ukrayna enerji sisteminə bağlayan sonuncu işlək xətt, 330 kilovoltluq “Ferrosplavnaya-1” sönüb, avtomatik qoşulma cəhdi alınmayıb. Şirkət bunun 2026-cı ilin əvvəlindən bəri 16-cı tam işıqsızlıq olduğunu bildirib.
Stansiyanın Rusiya tərəfindən təyin edilmiş rəhbərliyi xəttin zədələnmə səbəbindən mühafizə sistemi ilə söndüyünü, dizel generatorlarının normal işə düşdüyünü və radiasiya fonunun normada olduğunu açıqlayıb. Rəhbərliyin kommunikasiya direktoru Yevgeniya Yaşina “Interfax”a deyib ki, zədənin yeri, xarakteri və bərpa müddəti yoxlamadan sonra bəlli olacaq, stansiyadakı MAQATE əməkdaşları məlumatlandırılıb. Yaşinanın sözlərinə görə, generatorlar üçün dizel yanacağı var, amma Ukrayna ordusunun hücumları üzündən ehtiyatlar uzun müddətdir müntəzəm artırılmır. Ukrayna bu ittihama hələlik cavab verməyib, MAQATE də hadisə barədə hələlik açıqlama yaymayıb.
“Enerqoatom” işıqsız rejimin kritik təhlükə yaratdığını bildirib: şirkətin sözlərinə görə, generatorlar sıradan çıxarsa və ya yanacaq bitərsə, təhlükəsizlik və nüvə yanacağının soyudulması sistemləri işləməyə bilər, bu isə radiasiya qəzasına səbəb ola bilər. Şirkət xarici enerjinin sistematik itirilməsini stansiyanın işğalının nəticəsi adlandırır və təhlükəsizliyin yalnız stansiya Ukraynanın nəzarətinə qaytarılandan sonra bərpa oluna biləcəyini deyir.
Avropanın ən böyük atom stansiyası olan Zaporojye AES-in altı reaktoru var, onların hamısı soyuq dayanma rejimindədir, stansiya 2022-ci ilin sentyabrından elektrik istehsal etmir. Reaktorların soyudulması üçün isə xarici elektrik enerjisi lazımdır. Stansiya enerjini Dnepr çayının Ukraynanın nəzarətindəki sahilindən iki xətt ilə alır. Əsas 750 kilovoltluq “Dneprovskaya” xətti martın sonundan işləmir: “Rusatom” rəhbəri Aleksey Lixaçov iyunda təmir işlərinin bitdiyini desə də, xəttə gərginlik verilməyib.