Donbas müqabilində NATO
Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski noyabrın 14-də jurnalistlərə deyib ki, ABŞ-nin danışıqçıları Ukraynanın Donbasda qalan qüvvələrini çıxarması müqabilində ölkənin NATO-ya üzv olması ideyasını irəli sürüblər. “BBC”nin yazdığına görə, Zelenski bildirib ki, amerikalılar Ukrayna NATO-ya qoşularsa Donbasdan çəkiləcəyini soruşublar və bu sual ilk dəfə qaldırılıb.
Zelenskinin sözlərinə görə, bu təklif onda NATO-nun yenidən gündəmə qayıtdığı fikrini yaradıb, amma Putinin siqnallarını nəzərə alsaq, bu, çox çətin danışıqdır. O deyib ki, təhlükəsizlik zəmanətləri, Ukrayna ordusuna heç bir məhdudiyyət qoyulmaması və ölkənin bərpası üçün vəsait olan təklif alsa, onu referenduma çıxaracaq.
ABŞ prezidentinin nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cared Kuşner bu həftə əvvəl Moskvada Vladimir Putinlə danışıqlar aparıb, sonra Dublində Zelenski ilə görüşüblər. Amerikalı rəsmilər bundan əvvəl Ukraynanın NATO üzvlüyünün gündəmdə olmadığını deyirdilər. Kiyev üzvlüyü sülh sazişinin şərti sayır, Rusiya isə sərhədində daha bir NATO üzvünü qəbuledilməz hesab edir.
Rusiya Ukraynanın ərazisinin təxminən beşdə birini, o cümlədən Donbası təşkil edən Donetsk və Luqansk vilayətlərinin böyük hissəsini işğal edib. Moskva sülh şərti kimi Ukraynanın Donbasdan çıxmasını, ordusunun məhdudlaşdırılmasını və neytral status almasını tələb edir. “The New York Times”ın yazdığına görə, Rusiya Əbu-Dabi danışıqlarında NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə çəkilməsini və Ukraynaya silah verilməsinin dayandırılmasını da tələb edib.
Zelenski “The Guardian” və digər jurnalistlərlə görüşdə SpaceX şirkətini Ukraynanın Starshield peyk sisteminə qoyulan məhdudiyyətlərlə bağlı həqiqəti deməməkdə də ittiham edib. Onun sözlərinə görə, beş gündür Ukrayna dronları saatda 161 kilometrdən sürətli uçanda bağlantı itir, buna görə Rusiyanın reaktiv “Şahed” dronlarını vurmaq və Rusiyanın işğal etdiyi ərazilərdəki hərbi hədəflərə orta mənzilli zərbələr endirmək çətinləşib. Zelenski deyib ki, SpaceX Müdafiə Nazirliyinə heç bir məhdudiyyət qoymadığını, bunun texniki problem olduğunu bildirib, amma Kiyev buna inanmır və qərarın siyasi olduğunu düşünür. “The Guardian”ın yazdığına görə, Kiyev bunu Zelenskini Putinə güzəştə məcbur etmək üçün ABŞ-nin təzyiq taktikası sayır.
Zelenski Putinin Kostiantınivka şəhərində beş günlük “humanitar missiya” təklifini də rədd edib. Onun sözlərinə görə, Putin sadəcə ukraynalıların şəhərdən çıxmasını və Rusiya qoşunlarının onu tutmasını istəyir. Zelenski Oleşkidəki atəşkəsi Dnepr çayı boyunca Rusiyanın işğal etdiyi digər yaşayış məntəqələrində təkrarlamağı təklif etdiyini, Putinin isə bunu rədd etdiyini deyib.
Zelenski indiyədək Ukraynanın suveren ərazisindən imtina etməyəcəyini deyib. “BBC”nin yazdığına görə, Ukraynanın Donetsk vilayətində hələ nəzarət etdiyi kiçik ərazini verməsi praktiki baxımdan böyük güzəşt olmasa da, Kiyev üçün simvolik əhəmiyyət daşıyır, çünki bu, Donbasın Rusiyaya məxsus olduğunu qəbul etmək demək olardı. Zelenski əvvəllər Rusiyanın nəzarətindəki dörd vilayəti və 2014-cü ildə ilhaq edilən Krımı geri qaytarmaqdan danışırdı. Bununla belə, tərəflər arasında bəzi razılaşmalar da olub: ötən ay ABŞ-nin birinci xanımı Melaniya Trampın vasitəçiliyi ilə Rusiyanın işğal etdiyi Oleşki şəhərində təxliyə və yardım üçün müvəqqəti atəşkəs elan edilib.