Qəsəbə şirkətlərinə Britaniya pulu
Britaniya hökumətinin sentyabrın 8-də İordan çayının qərb sahilindəki qəsəbələrdən qazanan şirkətlərə sanksiya tətbiq etmək səlahiyyətini elan etməsindən sonra dövlət qurumları bu cür şirkətlərlə bağlı firmalara 18 yeni dövlət müqaviləsi verib. “Al Jazeera”nın dövlət satınalmaları, şirkət sənədləri və “Tussell” bazasının məlumatları əsasında apardığı araşdırmaya görə, ümumi məbləğ 10,7 milyon funt sterlinqdir (14,4 milyon dollar).
Xarici işlər naziri Ed Miliband sentyabrda Parlamentin İcmalar Palatasında deyib: “Qanunsuz qəsəbələri maliyyələşdirənlərə və onlara şərait yaradanlara deyirəm: Britaniya sanksiyalarının bütün gücü ilə üzləşəcəksiniz”. Kanal yazır ki, araşdırmada adı çəkilən müqavilələri BMT-nin qəsəbə fəaliyyətinə görə siyahıya saldığı şirkətlər və onların törəmələri alıb. Beynəlxalq hüquqa görə, işğal olunmuş ərazidəki qəsəbələr qanunsuz sayılır.
Yeni müqavilələrin böyük hissəsi almaniyalı tikinti materialları qrupu “Heidelberg Materials”ın payına düşür: üç törəmə şirkəti 14 müqavilə üzrə 10,4 milyon funt alıb, işlərin çoxu yol təmiridir. Qrupun İsraildəki törəməsi Qalqilyanın cənubunda, fələstinli az-Zaviya və Rafat kəndlərinin torpağında yerləşən Nəhəl Raba karxanasına sahibdir. Şirkət əvvəllər kanala karxanadakı fəaliyyətin 2023-cü ildə dayandırıldığını deyib, “Who Profits” araşdırma qrupu isə karxananın genişləndirilməsinə 2025-ci ilin mayında icazə verildiyini bildirir.
Polis xidmətinə rabitə göstərən “Motorola Solutions” kanalın sualına cavab verməyib. Şirkət BMT siyahısındadır və “Al Jazeera”nın avqustda açıqladığı əvvəlki araşdırmaya görə, Britaniyada ən böyük paya malikdir: təxminən 1,7 milyard funt. Həmin araşdırmada ən azı 17 şirkətin 2,1 milyard funtdan çox müqavilə aldığı yazılmışdı.
Leyboristlərin keçmiş lideri, deputat Ceremi Korbin kanala deyib: “Britaniya bir tərəfdən qəsəbələrə sanksiya tətbiq etdiyini iddia edib, digər tərəfdən müqavilələrin arxa qapıdan davam etməsinə göz yuma bilməz”. O, bunu “cəmiyyətə təhqir” adlandırıb. London Kraliça Məryəm Universitetinin hüquq professoru Neve Qordon isə şirkətlərin beynəlxalq humanitar hüquq üzrə öhdəliklərini pozduğunu düşünür. Nazirlər Kabinetinin Ofisi yeni suala cavab verməyib, əvvəllər isə qurumlar müqaviləni ayrı-ayrılıqda qiymətləndirdiyini və rəsmi sanksiya olmadan satınalmaların boykot üçün istifadə edilməməli olduğunu demişdi.