ABŞ-İran gərginliyi
Dohada Hörmüz boğazının yenidən açılması və İranın nüvə proqramı üzrə danışıqların bərpası məqsədilə ABŞ və İran arasında Qətərin vasitəçiliyi ilə aparılan dolayı təmaslar üçüncü gününə daxil olub. “The Guardian” qəzetinin məlumatına görə, Körfəz ölkələrinin rəsmiləri Vaşinqtonun Tehranın təklifinə verəcəyi cavabı gözləyərkən ən pis ssenariyə hazırlaşdıqlarını bildirirlər.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin nümayəndəsi Ənvər Qarqaş eskalasiyanın heç kimin marağında olmadığını vurğulayıb: “Əvvəllər də göstərdiyimiz kimi, ən pisinə də hazırıq”. O, İranla münasibətlərin qonşuluq baxımından vacib olduğunu və Tehranın uzanan böhrana sürüklənməsini istəmədiklərini əlavə edib.
Vasitəçilik səyləri cümə günü Hörmüz boğazı yaxınlığında Pakistana gedən Qətər mayeləşdirilmiş qaz tankerinin naməlum raketlərlə vurulmasına baxmayaraq davam edir. Həmin gəmi hücumdan bir neçə saat əvvəl Tehrandan təhlükəsiz keçid icazəsi almışdı.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi “Al Jazeera” telekanalına açıqlamasında bildirib ki, ABŞ neft daşıyan gəmilərə tətbiq etdiyi blokadanı qaldırsa, dondurulmuş 6 milyard dollardan çox vəsaiti sərbəst buraxsa və neft ixracına sanksiyaları dayandırsa, Tehran boğazı iki gün ərzində açmağa hazırdır. Qətər etimadsızlığı azaltmaq üçün prosesin müddətini qısaltmağa çalışır və İran əvvəl nəzərdə tutulan yeddi günlük cədvəli iki günə endirməyə razılıq verib.
Abbas Əraqçi ABŞ-nin diplomatiyanı seçəcəyinə ümid etdiyini, ölkəsinin həm müdafiəyə, həm də diplomatiyaya hazır olduğunu söyləyib. Bununla yanaşı, İran parlamentinin sədr müavini Əli Nikzad ölkənin heç bir təzyiq altında nüvə məsələsini müzakirə etməyəcəyini, dinc nüvə obyektlərinin qanunsuz bombardman edildiyini bəyan edib.
Donald Tramp şənbə günü ABŞ-nin İran hərbiyyəsinin böyük hissəsini sıradan çıxardığını, lakin hələ hədəflərin qaldığını deyib və danışıqların yaxşı getdiyini, amma qarşı tərəfin çox etibarlı olmadığını iddia edib. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio diplomatik həllə açıq olduqlarını bildirib. İranın təhlükəsizlik rəsmisi Möhsün Rezayi isə ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensdən danışıqları canlandırmaq təklifi olan məktub aldığını və Vaşinqtonun ritorikasında müsbət dəyişiklik hiss olunduğunu deyib.
Digər tərəfdən, İranın “Fars” agentliyi cümə günü Fars körfəzinin beynəlxalq sularında İran gəmisinin kapitanı Naser Ebrahimi Nejadın ABŞ-nin zərbəsi nəticəsində öldüyünü iddia edib. Agentlik gəminin növü və zərbənin təfərrüatları barədə məlumat verməyib. ABŞ tərəfinin şərhinə rast gəlmədik.