Banqladeşin keçmiş rəhbəri barədə edam
Bangladeşin devrilmiş baş naziri Şeyx Hasina ötən il tələbə etirazlarının ölkə üzrə üsyana çevrildiyi vaxt hökumətin qanlı əməliyyatına rəhbərlik etdiyinə görə insanlıq əleyhinə cinayətlər törətməkdə təqsirli bilinərək uzaqdan edam cəzası alıb.
Dəkkədəki Beynəlxalq Cinayətlər Tribunalının üç hakimdən ibarət heyəti Hasinanı nümayişçilərə qarşı hücumlara göstəriş verməkdə, həmçinin qətlləri təşviq etməkdə və qarşısını almamaqda təqsirli bilib.
Hakim Qolam Murtuza Mozumder hökmü elan edərkən bildirib ki, “baş nazir mülki əhaliyə qarşı dronlardan, helikopterlərdən və öldürücü silahlardan istifadə olunması barədə əmri ilə insanlığa qarşı cinayətlər törədib”.
Hasina isə ittihamları rədd edərək prosesi “siyasi motivli oyun” adlandırıb.
Hasina 2024-cü ilin avqustunda ölkədən qaçdıqdan sonra qonşu Hindistanda, hökumət mühafizəsi altında yaşayır. Yeni Dəkkə hakimiyyətinin onun ekstradisiyası ilə bağlı tələbləri rədd edilir.
- Kamerunun 92 yaşlı prezidenti 8-ci dəfə prezident seçildi
- Türkiyə universitetlərində Rojin Kabaiş etirazları
- İstanbulun keçmiş meri casusluqda ittiham olunur: İmamoğlu kimdir və onun məhkəmə işi niyə önəmlidir?
BMT: “Hesabatlılıq vacibdir, amma edam cəzası yolverilməzdir”
BMT-nin insan haqları idarəsi qərarı “qurbanlar üçün mühüm məqam” kimi qiymətləndirib, lakin Hasinaya edam hökmünün verilməsini tənqid edib.
BMT sözçüsü Ravina Şamdasani deyib:
“Biz bütün cinayətkarların, o cümlədən rəhbərlik mövqeyində olan şəxslərin beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə məsuliyyətə cəlb edilməsini tələb etmişik. Lakin biz hər şəraitdə edam cəzasına qarşıyıq”.
Məhkəmə zalında göz yaşları
Məhkəmə eyni zamanda keçmiş daxili işlər naziri Asaduzzaman Xana da edam cəzası verib.
Proses boyunca Hasinanın keçmiş polis rəisi Çaudhuri Abdullah əl-Mamun günahını etiraf edərək dövlət şahidi qismində çıxış etdiyi üçün cəzası yüngülləşdirilib.
Hökm oxunarkən etirazlarda öldürülənlərin ailə üzvləri göz yaşlarına qərq olub. Qolam Rəhman, avqust ayının qızğın günlərində güllələnən oğlanın atası belə deyib:
“Biz bir uşağı dəfn etdik, dövlət düşmənini yox. Onu geri qaytara bilmərik, amma qanun həqiqəti deməlidir”.
Üsyanın səbəbləri: 15 illik sərt idarəçilik
Hasinanın devrilməsinə səbəb olan hərəkat tələbə etirazları kimi başlayıb və sürətlə ölkəni bürüyən genişmiqyaslı üsyana – “İyul inqilabına” çevrilib.
Onun 15 illik hakimiyyəti korrupsiya, işgəncə iddiaları, məcburi itkin düşmələr və siyasi repressiyalarla yadda qalıb.
BMT-yə görə, 2024-cü ildəki etirazların yatırılması zamanı 1 400-ə qədər insan öldürülüb. Bu, 1971-ci il müstəqillik müharibəsindən bəri ən ağır siyasi zorakılıq dalğasıdır.
Prokurorluq prosesdə bir neçə əsas epizodu diqqətə çatdırıb. Onlardan ən çox rezonans doğuranı universitet tələbəsi Abu Səidin polis tərəfindən çox yaxın məsafədən güllələnməsidir. Hadisənin görüntüləri bütün ölkədə üsyana qığılcım olub.
Müvəqqəti hökumətin və tənqidçilərin mövqeyi
Hakimiyyətə etiraz aksiyalarının liderləri tərəfindən gətirilən müvəqqəti hökumətə Nobel laureatı Mühəmməd Yunus rəhbərlik edir. O, Hasinanın mühakiməsini əsas vədlərindən biri kimi təqdim edib.
Hüquq müdafiəçiləri isə xəbərdarlıq edirlər ki, Hasinanın vaxtilə siyasi rəqiblərinə qarşı istifadə etdiyi eyni tribunalın bu dəfə ona qarşı işləməsi ədalət müstəqilliyi ilə bağlı narahatlıq yaradır.
“Human Rights Watch” bildirir ki, müəyyən islahatlara baxmayaraq, məhkəmə hələ də tam ədalətli proses standartlarına cavab vermir və edam hökmü vermək səlahiyyətini saxlayır.
Yunusun hökuməti ittihamları rədd edərək məhkəmə prosesinin tam şəffaf keçirildiyini, iclasların canlı yayımlandığını bildirir.
Ölkədə vəziyyət qarşıdan gələn seçkilərə doğru gərginləşir
Bangladeşdə Hasinanın devrilməsindən sonra ilk parlament seçkiləri 2026-cı ilin fevralında keçiriləcək. Seçkilərdə onun Avami Liq partiyasının iştirakına qadağa qoyulub; rəhbər heyətin əksəriyyəti ya həbs edilib, ya da ölkədən qaçıb.
Hasinanın oğlu Sacib Vazed “Reuters”ə bildirib:
“Anam təhlükəsizlikdədir, amma sakit dayanmayacaq. O, qəzəblidir, məyusdur və ailə olaraq nə lazımdırsa etməyə hazırıq”.
Banqladeşin keçmiş rəhbəri barədə edam