Meydan TV-nin jurnalistlərinə qarşı zorakılıq
“Meydan TV”-nin həbs olunan əməkdaşları Aytac Tapdıq (Əhmədova), Xəyalə Ağayeva və Aysel Ümüdova 1 saylı Bakı İstintaq Təcridxanasında yeni zorakılıqla üzləşiblər.
Hadisə onların həbs edildiyi gündən bəri davam edən hüquq pozuntularının tərkib hissəsidir.
18 fevralda nə baş verib?
Günorta saat 12 radələrində təcridxananın rəis müavini Cavid Güləliyev təxminən 10 nəfər mühafizəçi ilə qadınların kamerasına basqın edib. O anda Aysel Ümüdova sanitar qovşağında, Aytac və Xəyalə yataq geyimində olublar.
Güləliyev axtarışın kamerayla müşahidə olunacağını desə də, kişi əməkdaşların içəridə qalmasına israr edib, halbuki qaydalara görə qadın kameralarında kişilərin iştirakı qadağandır.
Əvvəlcə mühafizəçilər jurnalistlərin üzərini skaner cihazı ilə yoxlayıb, daha sonra əl ilə geyim və şəxsi əşyaları eşələməyə başladılar.
Aytac və Xəyalə buna etiraz edəndə, Güləliyev Aytacın üstünə gəlib onları zorla otaqdan çıxarmağı əmr edib. Eyni vaxtda axtarış şöbəsinin rəisi Əlibala adlı şəxs sanitar qovşağının qapısını zorla açıb Ayseli çıxardaraq onun da üstünü axtarıb.
Mühafizəçilər Aytac və Xəyalənin qollarını burub, boyunlarını aşağı sıxaraq kameradan çıxarıblar. 20‑dən çox əməkdaş onların arxadan qolları bağlı vəziyyətdə saxlanılmasına şahid olub.
Güləliyev jurnalistləri təhqir edərək “boğazadək qan içindəyəm” deyib qürurla əlini boğazına qaldırıb və “toxumum hər yerdədir” kimi seksual mövzulu ifadələrlə onları aşağılayıb.
Aytacın ağzı əllə bağlanaraq gəzinti həyətinə salınıb və orada təxminən yarım saat kilid altında saxlanılıb.
Xəyalə isə nəzarətçi Cahan İbrahimli tərəfindən qolları arxadan burularaq telefon otağına salınıb.
O, “rəis Elnur İsmayılov gəlib cavab versin” dedikdə, Güləliyev “Elnur yoxdur, buranın yiyəsi mənəm” qışqıraraq üstünə yürüyüb.
Qarşıdurma zamanı Xəyalənin sağ əli və sol biləyində xəsarətlər əmələ gəlib.
Güləliyev aşağı düşərək gəzinti yerindəki Aytaca hücum edib; Aytac ona “Cavid, sən get, böyüyün gəlsin” deyəndə o yumruğunu onun üzünə doğru qaldırıb və “elə burada qalmalısan” deyərək qapını üzünə kilidləməyi əmr edib.
Hücumdan sonra kameranın nəfəslikləri saatlarla bağlı saxlanılıb, yalnız davamlı döyəcləmədən sonra açılıb.
Jurnalistlər bildiriblər ki, bu insident 13 fevral məhkəməsində şüşə kabini döyəcləməklə etdikləri etiraza görə yazılmış protokoldan sonra baş verib və onları qorxutmaq məqsədi daşıyır.
Məhkəməki etiraz nədir?
Bu ilin 13 fevralında baş tutan “Meydan TV” məhkəməsində jurnalistlər hakim Aytən Əliyeva tərəfindən davamlı olaraq susdurulub və şüşə kabindən çıxarılmayıb.
Buna etiraz olaraq onlar şüşə kabinənin şüşəsini döyəcləyiblər.
Pentensiar xidmətin əməkdaşları bunu “ictimai asayişin pozulması” kimi qiymətləndirib. Fevralın 16‑sı protokol tərtib edilərək jurnalistlər təhdidlər ediliblər.
Jurnalistlər bildirirlər ki, məhkəmələrdə yenidən susdurularlarsa etirazlarını davam etdirəcəklər.
Keçmiş zorakılıq epizodları
Aysel Ümüdova 2024‑cü ilin dekabrında rayonlardan birində həbs edilərkən və üç saatlıq Bakıya transfer zamanı həyəcanlı vəziyyətdə polis maşınında yerləşdirilib.
O, bir polis əməkdaşının biləyini tutub dizinə və ayağına toxunduğunu və bunun İstanbul Konvensiyasının 40‑cı maddəsinə görə seksual təcavüz olduğunu yazmışdı.
Ümüdova tibbi və hüquqi yardımdan məhrum olduğunu və bu hadisənin psixoloji təsirini açıqlamaq üçün təxminən bir il vaxt lazım gəldiyini bildirib. Bu səbəblə o, bu barədə həbsindən bir il sonra yazmağı bacarıb.
Konvoy zorakılığı
Ötən ilin sentyabrında apellyasiya məhkəməsinə gedərkən Aytac Tapdıq kolleqalarını gördüyü üçün onlara səslənib. Konvoy rəisi Cəmil Hüseynov dərhal onu zorla koridor boyunca itələyib və o, özünü qorumaq üçün çantasını sipər kimi istifadə edib.
Daha sonra o, kişi dustaqların olduğu otağın ortasına itələnərək alçaldıcı vəziyyətə düşüb. Hüseynov eyni zamanda Aysel Ümüdovanın barmağını sıxaraq zədələmişdi.
“Meydan TV işi” nədir?
Meydan TV ilə bağlı cinayət işi 2024‑cü ilin dekabrında açılıb. Əvvəlcə altı jurnalist saxlanılıb, daha sonra 2025‑in avqustuna qədər onların sayı 12‑yə çatıb.
Təqsirləndirilənlərə qarşı valyuta qaçaqmalçılığı (206.3.2) ilə yanaşı, qanunsuz sahibkarlıq, çirkli pulların yuyulması, vergi qaçaqçılığı və sənəd saxtalaşdırması kimi yeddi ağır maddə də əlavə olunub.
Beynəlxalq müşahidəçilər bu ittihamları siyasi motivli hesab edir və “Meydan TV”-nin tənqidi fəaliyyətinə görə cəza kimi dəyərləndirirlər.
2024‑cü ilin sonlarından etibarən Azərbaycanda siyasi məhbusların sayı rekord səviyyəyə çatıb; hökumət isə siyasi məhbusların mövcudluğunu inkar edir.
Meydan TV işi ölkədə müstəqil medianın sıxışdırılmasının bir parçası kimi göstərilir.
Bu niyə önəmlidir?
Meydan TV işində indiyə qədər azı 11 jurnalist və media işçisi həbs olunub və müstəqil müşahidəçilər bu ittihamları siyasi təqib kimi dəyərləndirir.
18 fevral zorakılığı qadın məhbuslara qarşı sistemli təzyiqin növbəti nümunəsidir: axtarışlar, məhkəmələrdə susdurma və fiziki zorakılıq, jurnalistlərin susdurulması üçün alətə çevrilib.
Jurnalistlərin tələbləri nədir?
Zorakılığa məruz qalan Aytac Tapdıq, Xəyalə Ağayeva və Aysel Ümüdova özlərini təhlükəsizlikdə hiss etmədiklərini bildirir və aşağıdakı tədbirlərin görülməsini tələb edirlər:
- Təcridxananın “işgəncə kralı” adlandırılan Cavid Güləliyevin vəzifədən kənarlaşdırılması və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi.
- Rəis Elnur İsmayılovun kabinetindən 24 saat yayımlanan nəzarət kameralarının görüntülərinin araşdırılması.
- Ombudsman Səbinə Əliyevanın təcili olaraq təcridxanaya gələrək zorakılıq faktlarını araşdırması və jurnalistlərlə görüşməsi.
Meydan TV-nin jurnalistlərinə qarşı zorakılıq